Sudhir Mutalik

“….अप्पांनी खास तुमाला आमंत्रन द्याय सांगतलय. नक्की याच.”

( खल्लास )

काल पुण्यात एका अजस्त्र कंपनीने त्यांच्या निवडक वीस इंजिनियर्स साठी एका क्लिष्ट टेक्निकल विषयासाठी एक ट्रेनिंग प्रोग्राम ठेवला होता. ट्रेनिंग द्यायला मला बोलावले होते. मला दोन तासांचा वेळ दिला होता. दुपारी अडीच वाजता ट्रेनिंग सुरु होणार होते. बसायची जागा मर्यादित असलेने आधी यादी काढुन, येणा-यांची गरज, पात्रता, त्यातून कंपनीला होणारा फायदा याचा विचार करून, ती यादी मला आधी कळवुन  वगैरे म्हणजे बरीच तयारी करून इंजिनियर्स ना बोलावले होता. मलाही त्यामुळे खूप तयार असणे गरजेचे होते. आधी पाऊण तास माझ्या दोन सहका-यां बरोबर संबधित अधिकाऱ्याच्या कार्यालयात पोहोचलो. औपचारिकता आणि चहापान झाल्यावर मी आणि माझ्या सहका-यांनी धावत पळत जाऊन ट्रेनिंग रूम गाठली. ट्रेनिंग रूम झकपक आणि प्रचंड अद्ययावत होती. दिपुन टाकणारी!  माफक आणि निमंत्रीत लोकांनाच बसायला जागा. भराभर मी bag टेबलवर टाकुन आधी laptop काढला. भल्याभल्या ठिकाणी बहुतेक वेळेला प्रोजेक्टर, laptop आणि ऑडियो यांचा ताळमेळ न जुळल्यामुळे सुरुवातीचा वेळ ते सगळं जुळवून आणण्यात जातो आणि नंतरच्या धम्माल गतीला सुरुवातीलाच ब्रेक मिळतो. माझे सहकारी ट्रेनिंगरूम अधिका-याबरोबर वायरींची खोचाखोची करत असताना एक सुमारे पंचवीस सव्वीस वर्षाची जीन्स टी शर्ट घातलेली एकदम ” यो ” दिसणारी पोरगी हातात एक वही घेऊन धावत धावत धडकन रूम मध्ये घुसली. आल्याआल्या तिथे हजर असणा-या सगळ्यांना खाडकन प्रश्न केला –

“Ok, if you are invited by your seniors & if your name appears in the list, you will attend.”

That’s what sir, I could not get an email to inform  about the training nor my name appears in the list displayed in the canteen.”

ती झपकन नाहीशी झाली. माझे सहकारी आणि तो ट्रेनिंग अधिकारी जुगाड करण्यात गुंतले होते. थोडेसे मला तिचे कौतुक वाटले. पुढे ते कौतुक वाटणे माझ्यातल्या विवेकी विचार गटांना मिळुन काही Positive चांगले तर्क काढायच्या आत माझ्या मनातील दुस-या म्हंजे अविवेकी विचार गटाने काही तयार  तर्क धडाधड पुढे करून तिची जीन्स, तिचा टी शर्ट, तिचे ते “यो” दिसणे असल्याच बाबींची टिंगल – मनातल्यामनात – केली. म्हणजे ” इतके दिवस झोपली होती का ” ” इथे काय Fashion Show  आहे का ” वगैरे ! पण मला फारसा वेळ नव्हता. तेव्हा तिचा विचार ४०-५० सेकंदानी लॉग आउट करून मी माझ्या कामाला लागलो. पहिल्या सात मिनिटात माझी ओळख आणि काही औपचारिक बाबी संपायच्या सुमारास ती “यो” धावत पळत आली. पंचविसात आठ मुली आधीच होत्या, एकत्रच बसल्या होत्या, त्यात हिने नववी बनून कसबसं स्वत:ला माववुन घेतलं. तिचं आत मध्ये येणं यापलीकडे मी फारसा विचलित झालो नाही. अगदी नकळत ‘प्रवेश मिळवला बुवा पाठ्ठीनं’ एवढंच जाणवलं. माझे बोलणे सुरु झाले, पहिल्या दीड दोन मिनिटात आभार वगैरे संपवुन विषय सुरु केला, दोनच तासांचा अवधी होता, मुद्दे बरेच होते. बेभान होऊन एकएक स्लाईड पुढे सरकवत होतो. प्रत्येक स्लाईडवर बोलत होतो. सुरुवातीच्या काही स्लाईडस संपल्यावर बोलण्याच्या ओघात जशी वातावरणातील भीड मी जाणीवपूर्वक चेपवली तसे एकएक जण माझ्याशी बोलु लागला.  सटासट प्रश्न येवु लागले होते. मला खूप धमाल येत होती. कधीतरी भानावर येवून घड्याळ बघितलं तर सुरु केल्याला पाउणे  तीन तास उलटून गेले होते. पुढल्या पंधरा    मिनिटात मी संपवले. प्रोग्राम संपल्यावरची आवरा आवर आणि भेटीगाठी वगैरेची जबाबदारी माझ्या सहका-यांवर सोपवुन मी सटकलो. भाषण संपवल्यावर किंवा एखादा ट्रेनिंग प्रोग्राम संपवल्यावर बोलताना चढलेली ती झिंग मला जास्ती ज्यास्त अंगावर ल्यालेली आवडते. त्या बेभान अवस्थेत मला खुप वेळ राहायला आवडतं. विषयाशी संपूर्ण तादात्म्य पावल्यावर ऐकणा-यांनी त्यांची तंद्री  जर   माझ्या बोलण्याशी संपुर्ण मिळविल्याचे दिसले तर लहानपणी  निपाणीतल्या  समाधी मठात व्हायचे तसं होतं.   समाधी मठातल्या गाभा-यातला तो  ढामढीम  करणारा प्रचंड नगारा,  लहान मोठ्या त्या कित्येक घंटा आणि त्यातुनही  ऐकू येणारे आरतीचे कानडी स्वर  हे सगळे एकत्रित ऐकताना मी बेभान व्हायचो, दिवसेंदिवस रात्रोरात्र त्या आवाजांचे धोधो कोसळणे थांबू नये असे वाटायचे, खर तर त्यातल्या प्रत्येक स्वराचा उगम स्वतंत्र पणे ऐकला असता ना तर तो ओरबडणारा, चावरा असायचा. शास्त्रीय संगीताच्या अंगाने तपासाला तर प्रत्येक स्वर म्हणजे नाग-याचा, आरतीचा, घंटांचा , टाळ्यांचा  अगदी वेगवेगळ्या पट्ट्यांमधला असायचा. बेसूर वाटावा तसा. पण का कोण जाणे त्या सर्वांच्या एकत्रित आदळणा-या स्वरांनी माझी समाधीच लागायची. सॉलिड झिंग चढायची.  अगदी तशीच झिंग  असं एखादे  भाषण  दिल्यावर  येते. ट्रेनिंग प्रोग्राम मध्ये तर कहर होतो कारण सहभागी मर्यादित असतात. वीस. पंचवीस. फार तर फार तीस. चाळीस किंवा पन्नास किवा साठ डोळे आणि तितकेच कान अगदी जवळून  आपल्यावर सुरुवातीला त्यांच्या बंदुका रोखून उभ्या असतात. बंदुका अपेक्षांच्या, तिरस्काराच्या, उतावळेपणाच्या, कंटाळलेल्या वगैरे. आपला आवाज, देहबोली, माहिती, ज्ञान यांच्या माध्यमातुन त्या सगळ्या बंदुका  विरघळवून टाकण्यात आणि शेवटी समोरच्या सगळ्यांना भजनी लावण्यात भलती झिंग असते.  ती झिंग अंगावर चढते. आणि अशावेळी त्या समाधी अवस्थेत काही तरी दृष्टांत होतो. त्याच विषयातला किंवा काहीतरी  एकदम वेगळाच शोध  लागतो. किंवा लक्खकन एकदम  वीज चमकावी  तसे काही तरी सुचते, म्हणजे काहीही सुचते. अशा धोधो अवस्थेत मी लिफ्ट मध्ये उभा राहिलो. अगदी सुदैवाने एकटाच होतो. लिफ्ट चे  “G” दाबलं.  लीफ्ट खाली सरकायला लागली. आणि अचानक एक चेहरा डोळ्यासमोर चमकुन गेला.   मी मला थोडं, अगदी थोडंच भानावर आणुन समोर बघितलं. लिफ्ट तर पूर्ण बंदिस्त होती. काचेचे दरवाजे वा अन्य काही ज्यातून त्या त्या मजल्यावरचे दिसेलसे काही नव्हते.  कुणाचा तरी चेहरा मी बघीतला. डोक्यावरून पदर  असणारा. कोणाचा….? जाऊदे ना, मघाशी अचानक उपटला तसा एखादा अविवेकी  विचार  पुन्हा उसळी मारून वर आला असेल. या अविवेकी विचार गटांचा फार त्रास असतो बुवा. एकतर त्यांना काही चांगलंचुंगलं चालत नाही. विवेकीविचारगटांवरती यांची सतत दादागिरी चालते. आणि चांगल्या दृष्टीकोनाची प्रचंड नासधूस ते करतात. मला या अविवेकी विचारगटांचा फार त्रास होतो. आणि आगदी च्यायला नको त्यावेळी मनात उपटतात. झुरळ मारण्याचे कसं ते HIT वगैरे असते. तसं काही फुसफुस औषध पाहिजे. किंवा तशी एखादी मच्छरदाणी. जाऊदे. रेटा बाजुला जोर लावुन. झिंग उतरायला लागलीय.  तो चेहरा कुणाचा बरं ?   आणि असा अचानक समोर का आला असावा! वरती ट्रेनिंगरूम मध्ये त्या सगळ्या ललना अगदी  ” यो” होत्या. म्हंजे जीन्स, टी शर्ट वगैरे.  त्यात ही डोक्यावर पदर काय भानगड आहे  काही क्लु मिळेना त्यामुळे पुन्हा एकदा मी आपली डुबकी मारली. कैफ उतरल्यावर राहिला मात्र तो डोकीवरचा पदर. त्यात एक भर पडली होती ती कपाळावरल्या  लालबुंद मळवटाची! त्या तीन तासांची उजळणी करताना मध्येच कुठेतरी तो डोईवरचा पदर आणि आता तो लालबुंद मळवट डोळ्यांसमोर चमकुन जायचे !!!!!! शोध घ्यायचा ध्यास मनाने घेतला. खोलीतले दिवे तर कधीच बंद झालेत हे मला जरा उशिरा लक्षात आलं. एका विशिष्ट वेळी तो मळवट. हो त्या नऊ “यो” सपासप प्रश्नं विचारात होत्या आणि त्यामुळे धमाल येत होती. पण इथे तो पदर आणि मळवटचे काय ? त्या नऊ जणींचा सहभाग उठून दिसावा असावा असा होता. ज्यास्तीत ज्यास्त होता. त्यांनीच खरेतर त्या ट्रेनिंगला कमलीचा जिवंत पण आणला. च्यायला, पोरी तेही मेकॅनिकल इंजिनियर ! केवढ्या शार्प !!! जणु बाकीचे सतराजण तिथे नव्हतेच. त्या पोरीं विषयीच्या   भावना आता अभिमाना कडे झुकायला लागल्या. पंधरा मिनिटे होती त्यावेळी भानावर येऊन, खरेतर भानावर आदळून घड्याळाकडे बघितले ना, त्यावेळी एक जोरदार करंट लागुन जाग आली होती. तो करंट अभिमान, कौतुकाचे मिश्रणाने आला होता. पण त्या मिश्रणात आणखी एक धातु होता. उपकृत असल्याचा. ऋणात असल्याचा. त्या तिस-या धातुच्या शोधाच्या वेळीच तो मळवट दिसला. डोई वरती पदर दिसला. एक माउली दिसली. आणि नऊ मुली दिसल्या. माउली त्यांचा पाठ घेत होती. चिमुकल्या मन लावुन शिकत होत्या. आजचा पाठ संपला. नऊच जणींची आजची शाळा संपली. थोड्या पोरीना घ्यायला त्यांचे बाप आले होते. माउलीने त्यातल्या दोघीतिघींना घट्ट पोटाशी धरलं. बाहेर पागोटेवाला उभा होता. त्याने दोघी तिघी चिमुकल्यांना पोचवतो असे सांगितलं आणि पागोटे वाला निघुन गेला. माउली निघाली, लेकरांना घेऊन. थोडी पुढे गेली तो काय, पाठीवर नासके अंडे पडले तिच्या. तेवढ्यात पुढून धोंडा आला डायरेक्ट कपाळावर. सोबत अश्लील शिव्यांची लाखोली. माउली खंबीर पणे पुढे चालली होती. प्रचंड निर्धाराने, माझ्या लेकींना मी शिकवणार. तुम्ही मला दगड मारा. शिव्या द्या. मी सगळं सहन करीन. पण पुण्यातल्याच नाही, तर देशभरच्या माझ्या लेकी शिकल्या पाहिजेत. शिकणं ही काही तुम्हा पुरुषांची मक्तेदारी नाही. तुम्ही ही शिका. पण आम्हालाही ईतिहास, भूगोल, विज्ञान, गणित, चाखु द्या. माझ्या समोरच्या या सगळ्या “यो” त्याच  माउलीच्याच  लेकी. बापरे  विषयाची केवढी भक्ती, ……I want to attend this training in any case ”  केवढा हा ध्यास! सावित्रीबाई एकशे त्रेसष्ठ वर्षे झाली तुम्ही तुमच्या नऊ लेकींच्या हाती पाटी पेन्सिल देवून. आणि आज त्याची फळे बघा !!  आज या नऊ “यो” क्लिष्ट तंत्रज्ञानाचा अभ्यास करू शकताहेत कारण बाई तुम्ही अंगावर चक्क दगड झेलले, नासक्या अंड्यांचा मार खाल्ला आणि पुण्यात नऊ पोरीना गमभनचे धडे दिले ! तुमच्या ऋणातून हा समाज कसा बरं उतराई होणार ? धन्य  तुम्ही, आणि धन्य तुमच्या लेकी सुद्धा. तुमच्या योगदाना शिवाय भारत एका अतिशय समर्थ मनुष्य बळाला मुकला असता!

                     बडीशेप चघळत बाहेर पडलो तेव्हा रात्रीचा जवळ जवळ एक वाजला होता. नाशिक पुणे रस्त्यावर संगमनेरच्या थोडे अलीकडे असणाऱ्या या ढाब्या कडे आजवर मी कधी ढुंकून बघितलं नव्हतं. पण आज इतका वैतागलो होतो, थकलो होतो की आता गाडी चालवण्याचा कंटाळा आला होता. एक तर सक्काळी चार वाजता नाशिकहून निघालो होतो. पुण्यातले काम आटोपून पुन्हा परत निघायला उशीर झालेला. पुण्याला बहुदा आजवर चालक घेऊन जावसं वाटलं नाही. त्यामुळे मी पुण्याला आलो की चालक नाशकात ऐश करतो. आम जनता बहुतेक नाशिक पुणे रस्त्याला कावलेली असते. पण मला हा रस्ता आवडतो. फुल रोमांटिक रस्ता आहे. गेली कित्येक वर्षे चाका खालून जाणारा आणि नाकासमोरून मागे सरकणारा हा रस्ता आता इतका परिचयाचा झालाय की कोणत्याही वळणावर बाहेर गावी असल्याचे जाणवत नाही. आणि एक झाली की दुसरी खुण कधी येते या वाट पाहण्याची मजा आज ही येते. जाताना आणि येताना दोन्ही बाजूला. सोबतीला, फक्त माझ्यासाठी गाणारा राहतफत्तेह किंवा गुलामअली किंवा अभिषेकीबुवा किंवा आता आनंद भाटे. मध्ये मध्ये तोंडी लावायला अजय अतुल. सॉलिड किक !! बरोब्बर मध्ये येणारे दौलत रेस्तरां तर मजेचा कहर असतो. क्लायमॅक्स. तिथे काही खाणं, रेंगाळणं, नंतर पान, मग पुस्तकं, हे नेहमीच. सगळे दुकानदार आता परिचित असल्याने जरा टाकाटाक्या. शीण निघून जातो. आज पुण्यातूनच निघालोच उशिरा त्यामुळे दौलत मिळणं अशक्य होतं. म्हणुन या धाब्याचे पाय धरले. शी: वाईट आहे. बडीशेप पण फालतु होती. ” नयनोंको तो डसने का चस्का लगा रे ….!” राहत सुरु झाला. या वेळेला संगमनेर च्या आसपास गाड्यांवर चोर लुटारू धाडी टाकतात – असं म्हणतात. म्हंजे आपला त्याच्याशी काय सबंध ! फक्त त्यामुळे रस्ता आता सुस्साट रिकामा होता. दाल फ्रायचा एक घाणेरडा ढेकर आला म्हणुन काचा थोड्या खाली केल्या तेव्हढाच स्पीड कमी झाला. काच वर करून पुन्हा बुम्बाट सुटलो. दिवसाच्या प्रकाशाला लाजवेल असला लखलखीत प्रकाश पडतो हा आपल्या गाडीच्या दिव्यांचा. बहुतेक वेळा ट्रकवालेही त्यांचे दिवे पकपक करून आपल्याला इशारा देतात. समोर लांबपर्यंत म्हंजे दृष्टी पलीकडे रस्ता खेचला होता. सुनसान. लांब एक तांबडा स्पॉट दिसत होता. पुसटसा. असेल काही. पूर्ण डाव्या बाजूला नाही. पण अगदी मध्येच सुद्धा नाही. थोडे बाजूला. पण बऱ्यापैकी रस्त्यात. थोडे पुढे आल्यावर रिफ्लेक्टर चमकले. च्यायला. भर रस्त्यात गाडी उभी करून कुणी शूला उतरला वाटतं. काही जण अ‍ॅक्चुली बावळट असतात. बहुदा पुढले दिवे चालू आहेत. मग मागचे कसे बंद ? ऑ !! ? आपोआप माझ्या उजव्या पावलाने पाया खालची पट्टी आणखी जोरात दाबली.

“आई शप्पत………….! हा घुसलाय वाटतं !!!!
राहतला बंद केलं.
हॉर्न वाजतोय त्याचा एक सारखा. समोरून धूर येतोय. आईच्चा, हा ट्रकच्या मागे घुसलाय !!! कसा काय ?
काच्च कन्न ब्रेक दाबले. एकदम डाव्या बाजूला, जरा ज्यास्तच डाव्या बाजूला गाडी उभी केली. बाहेर पडलो आणि गाडीचे टुकटुक करून त्या लाल गाडी कडे पळत सुटलो. पण विसरलो. पुन्हा पळत मागे आलो. टुकटुक. माझी गाडी उघडली. पार्किंगचे पकपक चालू केले. टुकटुक. पण इथे त्या दोन्ही गाड्यांजवळ कुणीच कसे नाही! या पिटुकल्या लालीचा हॉर्न तर वाजतोय. ट्रकच्या मागे घुसलाय. म्हंजे ट्रक सावकाश चालला असेल. हा मागून फास्ट घुसला असेल. पण तो आहे कुठे ? पहिल्यांदा का कोण जाणे ट्रक ड्रायव्हर च्या केबिन कडे पळालो. चढलो. केबिन बंद आत अंधार. आत मध्ये कुणीच नाही. एक वाजून पस्तीस मिनिटं. उतरलो. मागे अडकलेल्या लालीकडे पळालो. लालीचा ड्रायव्हर……*****
आयचा घो !!! हा आत मध्ये काय करतोय ? ओ हलो ……!!! काय झाले ? हलो हलो. उत्तर नाही दिले. म्यला की काय !!! जे काही झालंय ते अगदी आताच झालायं. एकदम फ्रेश. काचेवर त्याच्या थाप जोरात मारली. उत्तर नाही. दगड घेतला आणि फोडली ड्रायवर शेजारची काच. काच बाजूला केली. हलो. खांद्याला हात लावला. ढकलला. त्याने मान माझ्याकडे वळवली. मायला जिवंत आहे. मग बोल्ला. जोरात.
” I am dying ………….! ” ओक्साबोक्शी. आयला फिरंगाए !! वाटत तर नाही. नाई नाई केस काळे भोर आहेत ना. मिश्या पण आहेत. म्हंजे हिंदी तर नक्की येत असेल. साला दुखाताना पण बेनी इंग्रजीत बोलतात. बहुतेक आयटीवाला असणार.
” हलो, चिंता मत करो. मैं हु ना.
पैले गाडी तो बंद करो. गाडी चालू ही रक्खा है.”
हा सॉलिड घाबरला होता. त्याची प्रचंड फाटली होती. घामाने डबडबला होता.
उधरकी काच खोलो. त्याने बटन दाबून काच खाली केली. हा. म्हंजे गाडी बऱ्यापैकी अजुनी नियंत्रणात आहे.
गाडी बंद करो ना. त्याने बंद केली. हॉर्न आपोआप बंद झाला.
पानी है क्या ? डोलला. नाही.
माझ्या गाडीकडे पळालो. पाणी आणलं. त्याला पिऊ दिलं. मला आता टेन्शन होतं त्याचे पायांचं. पाय तर गेले नसतील ? बाजूने गाड्या जात होत्या अधून मधून. ट्रक जात येत होते. थांबत नव्हते कुणी. याला डायरेक्ट कसं विचारायचं ? पाय ठीक आहेत ना ? नको. गेले असतील आणि त्याला जाणवलं तर हार्ट फेल होऊन मरायचा.
“गाडी शुरू होता है क्या देखेंगे” जरा स्टार्टर मारो. त्याने गाडी सुरु केली.
बॉस अब एक काम करेंगे. रिव्हर्स मार के गाडी पीछे लेंगे.
अरे नाई साब. एकदम माझ्यावर किंचाळला. I am dying. पुन्हा तेच तुणतुणं.
“Can you organise a crane ?”
“Crane …..!” आता मी किंचाळलो. २ वाजून दहा मिनिटं.
माझ्या डोळ्या समोर दोन वर्षापूर्वी जावळेवस्ती म्हंजे जवळजवळ संगमनेर मध्ये भर रात्री साडेनऊ वाजता एका दुचाकी वरच्या दोघांना एका ट्रकने उडवलं होतं तो अपघात आठवला. आजही थरकाप होतोय असा तो अपघात होता. तिथे कशाला हात लावायची सोय नव्हती.भयंकर अपघात होता. वेगाने मी संगमनेरच्या पोलीस ठाण्यात गेलो. पण मला प्रतिसाद देऊन घटनास्थळी पोचायला पोलिसांनी तब्बल एक तास लावला होता. भर साडेनऊ वाजता. आत्ता सव्वादोन वाजता रात्री इकडे कोण येणार.
“क्रेन मिलना मुमकिन नही है मेरे दोस्त, अगर मिलेगी भी तो काफी वक्त लगेगा यहाँ पहुँचने में.
” O God ……” पारच खचला तो !
” अरे दोस्त चिंता मत करो. मैं हुना. एक काम करो. रिव्हर्स डालो.”
त्याने नाईलाजाने रिव्हर्स टाकला.
“अब जितने जोरसे पीछे जा सकते हो उतने जोरसे पीछे जाओ.” मी त्याला समजावलं.
” मुझसे नही होगा, सर ” पोहायच्या कोच ला पोरं विनवतात ना तसे हा मला विनवत होता.
” बिवी को फोन किया ?”
बोलला ” नही ”
“क्यो ?”
“She is pregnant, Sir”
“तो उसको मिलना नही ? ”
काही बोल्ला नाही.
एक विचार आला. माझ्या गाडीला बांधून …..!
अशक्य. मला माझ्या मर्सिडीजला ओरखडाही चालत नाही आणि माझी गाडी मी या माठ्याला खेचायला अजिबात वापरणार नाही.
” चलो मारो रिव्हर्स. एक काम करो. पैले धीरे से ले लो. ”
त्याने गाडी मागे घायचा प्रयत्न केला. आणि मी ” येस्स” केलं. पाय आहेत.
“अब लेलो जोरसे. गाडी पीछे जा सकती है.”
त्याने अलगद गाडी मागे घेतली. ड्रायव्हर समोरची काच धप्पकन आत त्याच्या अंगावर मोडून पडली.
” नो प्रॉब्लम, उसको आरामसे निकालेंगे. पैले गाड़ी ट्रक से बाहर लो.”
आली एकदा गाड़ी बाहेर आली. मला कोण आनंद !!!!
त्याच्या अंगावरच्या काचा काढल्या. त्याला म्हटलं ये बाहेर. तो बाहेर आल्या वर माझी खात्रीच पडली. हा नक्की आयटीवाला आहे. म्हंजे ती ते घालतात तशी चड्डी. थोडा पातळ, जीर्ण टी शर्ट, पायात चप्पल. म्हंजे फ्लोटर्स. आणि सचिन तेंडुलकर सारखं हिंग्लिश. म्हंजे सचिन ची हल्ली एक जाहिरात येते ना, मीर्चीवर बहुदा. “लाइफ मध्ये ऑल्वेज इम्प्रोव्हमेंट पाहिजे……” मसाला पानात एखादा वेलदोड्याचा दाणा लागावा तसा मराठीचा एखादा शब्द पण पूर्ण वास मात्र उग्र वेलचीचा.” तसे शब्द सगळे इंग्रजी पण वाक्यरचना मराठी आणि एखादा शब्द मराठी.अशी सचिनची जाहिरात हल्ली वाजते आहे. हा असेच हिंग्लिश बोलत होता. त्यामुळे आयटीवाला असल्याची खात्री पटत होती.
” हलो, मैं सुधीर. सुधीर मुतालीक.”
“हाय, I am Amit Wagh ”
अरे, हा तर आईचा लेकरू निघाला. अरे पण मघाशी मी पहिल्यांदा मराठीत सुरु केल्यावर हा इंग्रजी मध्ये आणि हिंदीत का बरं घुसला.
“नाशिकचा ?”

” नाई, इन लॉज, नाशिक चे ! तिकडे चाललो होतो. वाटेत पार्क केलेला ट्रक दिसला नाही. Idiot, he has not even kept the parking lights on, you know ”
तीन वाजून दहा मिनिटं .
“बर, मित्रा आता एक काम कर तुझ्या गाडीला काही फार गंभीर प्रोब्लेम दिसत नाही. मी तुझ्या गाडीच्या पुढे हळूहळू माझी गाडी चालवतो. तु माझ्या मागे ये. हा माझा मोबाईल नंबर घे. मला ही रिंग दे. मध्ये काही अडचण आली तर मला फोन करत रहा. हा, हो आणि तु काय काम करतो ?
” आय टी इंजिनियर आहे. ”
मी mute दाबून ” येस्स ….!”
“नाशकात राहतो कुठे ? ”
“महात्मा नगर”.
“मग छान मी तुला ABB चौका पर्यंत सोबत करतो, म्हंजे अगदी घरा पर्यंत”.
गडी खुश. मध्ये मी सारखं त्याला फोन करत होतो. तो म्हणायचा ” आल इज वेल”
इप्सित चौकात पोहोचलो. सहा वाजून वीस मिनिटे.
त्याला शेवटचा फोन केला.
” मित्रा आता निघू का मी ?”
म्हटला ” हो मी आता इथून जातो. बाय. ”
संध्याकाळी निवांत वेळ मिळाल्यावर बायकोला सगळं सांगितलं.
” तु थांबलास म्हणुन बरं, नाई तर त्याचं काय झालं असतं कोण जाणे. त्याचा फोन आला दिवस भरात काही ?”
म्हटलं “नाही. झोपला असेल गं काऊन जीवाला.”
“मग त्याच्या घरच्यांचा ”
“नाही”
ही घटना घडून सात महिने झाले. त्याचा कधीच फोन आला नाही. पुण्याला जाता येता त्या घटनेची आणि आणि त्या हिरोची आठवण व्हायची. आणि उगीचच जाणवायचं की याचा फोन नाही आला. एकदा ठरवलं मीच त्याला फोन करून त्याची विचारपूस करावी. म्हंजे आपल्याला शांती लाभेल. माझ्याकडे त्याचा नंबर होताच.
रिंग केली’
तिकडून आवाज ” येस…”
” हलो अमित ?”
“Yes, Amit. Who is this …………………?”
मी फोन बंद केला.

                                                           I can very much imagine that my Grand Grand Son say Rohan is getting a call from his client on an evening ! Call from the client to visit his office next day morning at 10 am to discuss an important order finalisation. Rohan before going to bed asks his wife – as an additional care – to wake him up  at 5.30 am. ‘Being wife’ she asks Rohan the reason for getting up an hour before the routine time. In explanation Rohan says ” I have to see a customer tomorrow for a finalisation. The customer is at MG Road in the Bharat province on the Moon. I have to leave home atleast at 7.30 am ..! Good Night.

                                                           Don’t scratch your head much. I can very well see that reaching on the moon in an hours time, in fact in a few minutes- from anywhere on the earth will be easily possible, may be after 50 years, 100 years. Laughed at me ? Hey, chill. It was not possible to reach Singapore within 5 hours in the year 1912 ! 100 years ago. In 1912 an imagination of reaching Singapore in five hours was a cause of scratching head, was a teaser, isn’t it ? On Wednesday, 4th July this year thousands of scientists from the world gathered in Geneva have given a sense to my imagination. They had a discovery. Discovery of a particle similar  (they call it “consistent”)  to that particles which have given existence to the universe. Higgs boson as these particles are called. I don’t like the other popular name. The popular name is God’s Particles. Higgs boson exist, but they can not be seen. So Higgs boson is a theoretical particle but  Peter Higgs said in 1964 that the particle was responsible for Mass. Without the particle no Gravity is possible ! And my imagination starts here, Now that they have seen Higgs Boson & may be after experiments for 50 years or may 100 years if they are successful in detaching the particle from the matter, matter can travel with the speed of light !!! Yes, then will it not be possible to reach the Moon within a few seconds ?

                                                         My imagination is not important, what is important is the relentless efforts of the entire scientific community in the discovery. The Large Hadron Collider built by the scientists at European Center for Nuclear Research ( CERN)  in Geneva itself is a miracle of this century. Without this 27 km long underground ringed tunnel with ultra complex control systems it would not have possible for the world to do the experiments. And here comes the matter of pride for all Indians and especially those who are associated with College Of Engineering Karad. I feel so proud that our friend Ms Anupama Kulkarni was one of the team members of the scientists at Geneva to contribute for this experiment. Anupama works with BARC. She did her Bachelors In Electrical Engineering in 1993 from COEK. She was deputed to work at CERN in Geneva for two years. I am happily sharing with you herewith her pictures while working at CERN, Geneva.
After the phenomenal achievement of the scientists on 4th July, Anupama wrote to me in an email :

“…..As an Indian, we all feel proud due to association of Shri Bose, but after him or Dr. Bhabha, who is next? On the horizon of particle physics, we are very small. The question  is how, as an Individual, I (every Indian) am going to change the situation? (Lack of united national feeling)………….Oh, my mail is flowing to some other direction!! (But, I couldn’t resist this) . Any news coming from LHC, I go to the same state of mind as if I am in CERN Control Centre and enjoying the all lively atmosphere forgetting EVERYTHING else and then wish “Kash, ye Bharat me kyu nahi hota?…….”

Anupama, with young scientists like you in India, I am confident one day ” Ye Bharat mein bhi Hoga”.

Here are a few pictures of Anupama :

Above Anupama with her colleagues at the CERN Control Laboratory

In the Underground Tunnel of LHC.

You made us all Proud, Anupama.

by Sudhir Mutalik

अलीकडे कॅम्लिन वर कोकुयो या जपानी कंपनीने मिळविलेल्या ताब्यासंदर्भात मिपावर टाकलेल्या लेखावर आलेल्या प्रतिक्रिया मी आज ५ जुलै रोजी वाचल्या. छान, अभ्यासपूर्ण आणि खुल्या दिलाने लिहिलेल्या प्रतिक्रिया वाचुन बरं वाटलं. प्रतिक्रिया मिळण्याने उमेद वाढते. मिपावर काही मंडळी कदाचित त्यांच्या भविष्यात स्वत:चा उद्योग उभा करण्याचे स्वप्न उराशी बाळगून असतील त्यामुळे त्या प्रतिक्रिये मध्ये आलेल्या काही मुद्यांचा परामर्ष घेण मला क्रम प्राप्त वाटते, कर्तव्य म्हणुन. कारण मी स्वत: उद्योजक असल्याचा उल्लेख केला आहे आणि स्वत:चा उद्योग करताना भारतीय उद्योगांचा फैलाव होण्यासाठी शक्य ती सगळी मदत करणे हे मी स्वीकारलेलं व्रत आहे. लिखाणामध्ये काही वैयक्तिक बाबींचा उहापोह होण्याची शक्यता आहे. त्या मागील उद्देश माझी स्वत:ची टिमकी वाजविण्याचा नसून फक्त माझे अनुभव आपणास लिखाणाच्या ओघात कथन करण्याचा आहे. कृपया गैरसमज नसावा. इथे सुदैवाने मला कुणीच ओळखत नाही , मीही कुणाला अगदी एकाही व्यक्तीला भेटलो नाही वा ओळखत नाही. मिपाकरांच्या identity ची अद्याक्षरे आणि लेखनातुन झालेली अभिव्यक्ती व्यतिरिक्त काही माहिती नाही, हे छान.

आज एक मस्त योगायोग आहे. ५ जुलैचा. बरोबर पंधरा वर्षापूर्वी पाच जुलै ला मी माझा उद्योग सुरु केला. माझा उद्योग हा एक संपूर्ण उद्योग आहे. म्हंजे फक्त उत्पादन किंवा फक्त विक्री किंवा अन्य कुठली सेवा असे नसून संशोधन, उत्पादन, विक्री, विक्री पश्चात सेवा, अर्थ असे सर्व विभाग एकाच वेळी धो धो कार्यरत असणारा उद्योग आहे. उद्योग सुरु करण्याचे स्वप्न तसं विद्यार्थी असतानाच बघितलं होतं. ठिणगी इयत्ता सातवीत असताना पडली होती. खेळायला एका श्रीमंत मित्राकडे रोज जायचो. बहुतेक दिवशी खांद्यावर फाटलेलेच असणा-या माझ्या सदऱ्या कडे पाहुन माझ्या मित्राची आई एकदा मित्राचा एक जुना पण व्यवस्थित इस्त्री केलेला शर्ट घेऊन आली आणि म्हणाली हा घे तुला, वापर उद्या पासुन. XXXX चाच आहे त्यामुळे तुला छान येईल. तो शर्ट न घेता मी जोरात बाहेर पडलो. त्या माउलीचा हेतु चांगलाच होता, भाबडा होता हे आज ही मी सांगू शकतो. तिचा मला कधीच राग आला नाही. पण त्या दिवशी त्या विनंती वजा आदेशाने त्या चिमुकल्या जीवाला ब्रम्हांड आठवले होते. रात्रभर हुलकावणी देणारी झोप एका अजस्त्र निर्णयाला माझ्यात प्रसवत होती आणि पहाटे चौकातल्या दर्ग्यात अजान झाली तेव्हा निश्चय झाला होता, आपण श्रीमंत व्हायचं. श्रीमंत होण्याचे स्वप्न हे त्यानंतरच्या माझ्या संपूर्ण आयुष्याचे इंधन बनलं आणि जळी स्थळी काष्टी पाषाणी माझ्यात एक धग जागवतं होतं. आयुष्यातल्या सुस्तावलेल्या वा सुखासीन क्षणात ही धग अंगाची सालट काढायची आणि उर्मी जिवंत ठेवायची. पुढे इंजीनियरिंगला असताना तिसऱ्यावर्षी श्रीमंत व्हायचे म्हंजे स्वत:चा उद्योग करायचे असा एक मार्ग सापडला आणि चौथेवर्ष संपल्यावर धगीचे रुपांतर आगी मध्ये झाले होते जी पुढे सहा वर्षे मला उद्योग सुरु होईतोवर झपाटून जायला मदत करत होती. त्या झपाटलेल्या अवस्थेत मला फक्त बेभान होऊन धावायचं एवढंच माहिती होतं. जो प्रकल्प मला सुरु करायचा होता त्याच्या विषयी मी पाहिलांदा मला एका अत्यंत आदरणीय असणाऱ्या आणि पितृतुल्य असणाऱ्या अभियंत्याला सोळा वर्षापूर्वी सांगितले त्यावेळी त्यांनी माझी जोरदार टिंगल केली होती. खरे तर टिंगल करण्यासारखेच मी वदलो होतो. ज्या प्रकल्पाच्या अगदी सूक्ष्मतम आकाराला सुमारे चाळीस लक्ष्य रुपये लागणार होते त्यासाठी माझ्याकडे एखादा हजार ही शिलकीत नव्हते. त्यांनी बऱ्यापैकी मोठी जागा लागेलसं सांगितलं होतं आणि माझ्याकडे माझी खुर्ची ठेवण्याची ही जागा नव्हती. पण माझ्या बेभान मनाला ते काय आणि कशासाठी बोलले हे ध्यानात घ्यायचे कारण नव्हते आणि एवढे प्रचंड पैसे आणि जागा लागणार म्हणुन दडपून ही जायचे नव्हते. त्यांच्या विधानानंतर एक वर्षात माझी सुरुवात झाली होती आणि गेल्या पंधरावर्षात माझा व्यवसाय शंभरहून अधिकपट वाढलाय. रुटीन कामामधून बाराव्यावर्षी पूर्ण मुक्त झालोय. मार्गदर्शकाच्या भूमिकेतून पुढल्या भराऱ्या मारणं चालू आहे. अन्यान्य वाहनाच्या ताफ्यात मर्सिडीज तेराव्या वर्षीच आली आहे आणि उत्पादनाला उपलब्ध असणारी जागा दीडदोन एकर आहे. देशभर सेवा आणि विक्रीचे स्वत:चे जाळे विणले आहे आणि माझ्या उत्पादनाच्या स्पर्धेत असणाऱ्या विदेशी आणि भारतीय कंपन्यांच्या तुलनेत आता माझी कंपनी तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. प्लीज माफ करा, मला माझी टिमकी अजिबात वाजवायची नाही हे मी आधीच सांगितलंय आणि मी इथे कुणाला इम्प्रेस करणं शक्य नाही हे ही सांगितलंय. कारण मला इथलं कुणीच माहिती नाही. मला ज्यांना इम्प्रेस करायचे आहे आणि ज्यांच्या साठी मी प्रयत्न करतोय ते इथे मिपावर नाहीत आणि त्यापैकी कुणी इथे येणे केवळ अशक्य आहे. मला इम्प्रेस करायचं आहे इराण मधल्या एका oil कंपनीच्या अध्यक्ष्याला कारण मला त्याच्याशी ताबडतोब व्यवसाय चालू करायचं आहे. मला इम्प्रेस करायचे आहे शकिराच्या गावातल्या म्हणजे कोलाम्बियातल्या बगोटागावातल्या अलीशियाला. या अर्थतज्ञ आणि उद्योग-व्यावसाईक असणा-या अलीशियाच्या नेतृत्व कौशल्यावर मी कमालीचा फिदा असून तिने माझ्या उत्पादनांचा पसारा तिकडे वाढवावा असा तिला माझा आग्रह आहे. इत्यादी. त्यामुळे इथे मला कुणाला इम्प्रेस करायचे नाही पण हे ठामपणे सांगायचे आहे की व्यावहारिक गणितं करत व्यवसाय सुरु करता येत नाही आणि वाढवता येत नाही. उद्योग सुरु करणं, जिवंत ठेवणे आणि वाढवणं ही एक झिंग असते. इंग्रजीत ज्याला – passion – म्हणतात. डिस्ने पासुन धीरुभाईपर्यंत कोणत्याही महान उद्योजकाने व्यवसायाला कलाटणी देणारे, गगन भरारी घेणारे निर्णय व्यावहारिक गणितं मांडून घेतले नाहीत. त्या त्या वेळी त्या व्यवसायाच्या नेत्याच्या हृदया मध्ये एका विशिष्ट निर्णयाचे नगारे वाजत असतात, शेकडो घंटा आदळत असतात. त्यांना मेंदूतल्या सल्लागाराच्या चेतना जाणवतच नाहीत. असा माझा ही अनुभव आहे. निर्णय जन्माला आल्यावर जग त्याचे व्याहारिक आलेखावर विच्छेदन करत रहात. हिरकणीने बुरुजाची लांबी रुंदी मोजून मग वर जायचे ठरवले असते तर मराठी इतिहासाला हिरकणी मिळाली नसती. कुमार केतकरांच्या त्रिकाळवेध लेख मालिकेत एका माउली चा उल्लेख आहे. आपल्या तान्हुलावरून गाडीजाणार हे जाणवताच विजेच्या वेगाने येवून तिने गाडी उचलून फेकून दिल्याची एक घटना घडली आहे. ती झाल्यावर मानसोपचार तज्ञ त्या घटनेचा गेले कित्येक वर्षे आज अभ्यास करताहेत. व्यावहारिक गणित मांडत बसले की रिस्क घेता येत नाही आणि रिस्क घेता येत नसेल तर व्यवसाय करता येत नाही. नोकरी करण्या ऐवजी तेवढेच पैसे मिळवण्याचे अन्य काही तरी करणं एवढीच व्यवसाय करण्याची व्याख्या असेल तर ती उद्यमशीलता नव्हे. उद्यमशीलता ही झिंग आहे. जीवनाचा पराकोटीचा आनंद मिळवणे हा त्याचा उद्देश आहे आणि तो आनंद सातत्याने मिळावा, मिळत राहावा म्हणून त्याचा व्यवहार सांभाळावा. एवढाच त्यातल्या व्यवहाराला अर्थ आहे. उद्योग सुरु केल्यावर पैसा तसा लवकर मिळतो. हो मिळतोच. पैसा मिळतो याचे अप्रूप फार काळ रहात नाही तर त्यात होणाऱ्या निर्मितीचा कैफ धोधो चढत जातो. व्यवहार आणि ती झिंग (भावना) याचा सबंध भक्ती आणि ध्यानासारखा आहे. रामाचे सगुण रूप हे भक्तीचे निमित्त आहे ध्यानासाठी! म्हणजे मुळात मूर्ती हा हेतुच नाही. भक्ती हा ही फक्त मार्ग आहे. हेतू नाही. बहुतेक जनता मूर्ती मध्ये आणि भक्ती मध्येच अडकलेली दिसेल. “ध्यान” हा हेतु असतो. आणि एकदा का ध्यान लागलं की सगळी कडे प्रभू राम दिसू लागतो. व्यवहार हा मार्ग आहे. हेतु व्यवहार नाही. त्यातून मिळणाऱ्या आनंदासाठीच धंदा केला जातो. तो मिळत राहावा म्हणुन व्यवहारी असायचे. कैफ महत्वाचा

( क्रमश ……)

काल जिम मधून खाली उतरलो. साडे आठ वाजले होते. गाडी जवळ पोचताना जिम कडे जाणारा मित्र भेटला. हा बहुदा माझ्या बरोबर असतो, सातच्या सुमारास. आज इतक्या उशिरा येतोय म्हटल्यावर गुड मॉर्निंग ऐवजी साहजिकच माझ्या कडून त्याच्यावर प्रश्न आपटला गेला, “अरे, आज इतका उशीर का ?” त्याचे स्पष्टीकरण चालु झाले. ” काल श्रावण संपला ना. त्यामुळे रात्री उशिरा पर्यंत ‘बसलो’ होतो. श्रावणाच्या म्हैना भरात सॉलिड तहान लागली होती. मित्र ही होते बरेच. दहा दिवस आधीच  ठरवून ठेवले होते. फार मजा केली. एकदम आउट ! पार कल्ला केला. आता आणि दहा दिवस बंद ना. गणपती आहे, बाप्पा. आपण नाही गणपतीत घेत. त्यामुळे आज जरा उशीर झाला.”  मी ” ओके, गुड डे.” एवढंच म्हणालो. मित्राच्या निवेदनाला लॉग आउट केलं  आणि गाडी कडे सटकलो.

                    I just love Sambhar Rice ! I can eat it any time in a day or in night. Sambhar Rice is a simple & a wonderful answer to Life’s greatest need – Hunger. You may get surprised knowing a fact                   that I never used to eat bread ( Chapati/ Roti/ Bhakari ) till I was almost 18 year old. I exclusively used live on Sambhar Rice (or आमटी भात ). I used to enjoy it a lot. It was a complete food for me & used to get full ! Apart from its taste, Sambhar Rice is easy to eat. Doesn’t take much energy to finally push it into the Tube below throat. Just taste it n Push after couple of bites !

Sambhar Rice is all about Simplicity. Taste. Need of Life . It’s  an interesting mixture of  many ingredients which make it delicious & a complete food.

I want to share my Samhar Rice with you often. I don’t expect anything in return. But I will be very happy if I get feedback from you. So please join me to have delicious dish of life, ” Sambhar Rice”! 22.6.2010